Artikel: Intensieve Pedagogische Thuishulp in perspectief
Hoe kunnen we de ontwikkelingen op het gebied van IPT landelijk volgen en stimuleren?
Mirte Loeffen
Vooraf
Collegio heeft 110 instellingen voor jeugdzorg benaderd voor een telefonisch interview. Achtenzeventig instellingen waren bereid om mee te werken. Het gaat om 14 instellingen voor geestelijke gezondheidszorg (18%), 17 instellingen voor licht verstandelijk gehandicapten (22%) en 47 jeugdhulpverleningsinstellingen (60%). Er is gevraagd naar de actuele stand van zaken wat betreft Intensieve Pedagogische Thuishulp. Welke varianten bieden ze aan, welke hulpvragen komen ze tegen en hoe is Intensieve Pedagogische Thuishulp idealiter georganiseerd? Daarnaast is een literatuuronderzoek uitgevoerd naar methodieken, beleid en onderzoek op het gebied van Intensieve Pedagogische Thuishulp. De resultaten van de interviews en het literatuuronderzoek zijn gebundeld in het rapport Intensieve Pedagogische Thuishulp in vogelvlucht dat in mei 2001 bij Collegio verscheen .
Intensieve Pedagogische Thuishulp varianten
Verschillende onderzoekers stuitten bij hun studie van Intensieve Pedagogische Thuishulp op het probleem dat thuishulpvarianten niet in te delen zijn volgens theoretische schema’s zoals bijvoorbeeld therapeutische stromingen. Dit hangt waarschijnlijk samen met het feit dat Intensieve Pedagogische Thuishulp eclectisch van aard is. Thuishulp blijkt nog al eens meer praktijk- dan theoriegericht, uitzonderingen daargelaten zoals bijvoorbeeld Families First.
Als we de definitie van een methodiek van Baartman volgen hebben we bij veel Intensieve Pedagogische Thuishulpvarianten niet met een methodiek te maken. Een methodiek is in zijn bewoordingen:
Een systematisch geheel van doelstellingen en interventies en daarbij horende uitvoeringscondities bedoeld voor een bepaalde doelgroep, gestoeld
op bepaalde theoretisch-empirische inzichten en effectonderzoek en bruikbaar voor een specifieke beroepsgroep (Baartman e.a., 1993, p.88)
Voor alle varianten geldt dat behoeften en wensen van de cliënten en alledaagse gebeurtenissen het uitgangspunt zijn van de hulpverlening. Theoretische noties worden vaak van ondergeschikt belang geacht. De eclectische en praktijk gerichte aard van de thuishulp maakt de evaluatie, vergelijking en beschrijving van thuishulp varianten ingewikkeld. Zo is de doelgroep van bijna alle varianten multi-problemgezinnen. In praktijk blijkt dat de zwaarte van de problematiek per variant verschilt. Zelfs de benaming van methoden verandert soms regelmatig. Wanneer we de gangbare methodieken die in 1993 (Baartman e.a.), in 1998 (Hellinckx e.a.) en in 2000 (Loeffen e.a.) zijn genoemd naast elkaar zetten, valt op dat bepaalde varianten zijn ontwikkeld en weer verdwenen, anderen zijn juist weer nieuw. Sommige varianten hebben eenzelfde inhoud, maar verschillen van naam. Sommige varianten verschillen inhoudelijk fundamenteel, terwijl ze dezelfde naam hebben.
Van den Bogaart noemt in 1998 in het boek Pedagogische Thuishulp in problematische opvoedingssituaties (Hellinckx, p.36) dezelfde varianten als in het rapport Ambulante hulp aan huis, van projecten naar programma uit 1993 (Baartman e.a.). Van den Bogaart laat daarbij de varianten Leren Opvoeden met Video (LOV) en Project Systeembegeleiding Oost- Groningen (SOG) achterwege en voegt het Gezinsproject toe. Opmerkelijk is dat Van den Bogaart in 1998 een aantal methodieken niet noemt die toen wel degelijk veelvuldig werden toegepast, zoals Families First. In 2000 zijn 56 varianten gevonden, verdeeld over tachtig jeugdzorginstellingen vallend binnen de jeugdhulpverlening, sector licht verstandelijk gehandicapten (LVG) en geestelijke gezondheidszorg (GGZ).
Tabel 1 is door technische problemen nog niet zichtbaar. Onze excuses hiervoor.
In het beste geval denkt de lezer van dit artikel na bovenstaande getallen: Wat een rijkdom aan Intensieve Pedagogische Thuishulpvarianten!
Of: Wat kunnen we nog veel van elkaar leren!
Of: Het decentralisatiebeleid van de overheid heeft duidelijk zijn vruchten afgeworpen: waar duizend bloemen bloeien…
Een mogelijke tegengestelde reactie is: Wat een onoverzichtelijke bende.
Iedereen vindt opnieuw het wiel uit.
De klant weet niet wat hij krijgt, want wat in Groningen zus heet, heet in Limburg weer anders of
is daar zelfs geheel niet te vinden.
Wat vindt het veld?
Wat vinden de vertegenwoordigers van de verschillende instellingen van meer eenduidigheid op het gebied van Intensieve Pedagogische Thuishulp?
Het merendeel is voor uniformiteit (56%). Argumenten die daarbij worden genoemd zijn:
De cliënt moet weten wat die van verschillende typen hulp kan verwachten.
Helderheid is nodig voor de cliënt zodat die weet waar hij terecht kan met welke vragen.
Op dit moment is er teveel diversiteit. Er zou een landelijke regie gevoerd moeten worden.
Regionale accenten moeten wel kunnen blijven bestaan.
Vraaggestuurd werken en uniformiteit kunnen elkaar bijten, maar helderheid is eigenlijk erg belangrijk. Dan ontkom je niet aan een zekere vorm van uniformiteit.
Uniformiteit maakt dat je hulp beter op elkaar af kunt stemmen en landelijk kunt evalueren.
Met uniformiteit waarborg je kwaliteit voor ouders en kinderen.
Eenentwintig procent van de respondenten is tegen uniformiteit. Hun argumenten hebben te maken met het feit dat uniformiteit en vraaggericht werken elkaar uit zouden sluiten. Uniformiteit zou leiden tot aanbodgericht werken en bureaucratisering.
Enkele citaten van tegenstanders van uniformiteit:
Uniformiteit in aanbod, nee die kant moeten we niet uit. De klant moet goed worden bediend en dat kan op verschillende manieren.
Uniformiteit belemmert nieuwe ontwikkelingen.
We zijn toch nooit jaloers geweest op het feit dat de Russen allemaal in een Trabantje reden?
Zes procent van de respondenten had geen mening en van veertien procent van de respondenten hebben we geen antwoord op deze vraag gekregen.
Nu volstaat de constatering dat er veel hulpvarianten zijn. Als we wat specifieker kijken blijkt dat er slechts drie methodieken Intensieve Pedagogische Thuishulp zijn die meer dan tien keer zijn genoemd. We hebben het dan over Families First (18 keer), Video-Hometraining (18 keer) en Praktisch Pedagogische Gezinsbehandeling (12 keer). Andere methodieken zijn acht keer of minder vaak genoemd. Er zijn maar liefst 31 varianten slechts één keer genoemd. De onderstaande grafiek is hier een illustratie van.
Grafiek 1 is door technische problemen nog niet zichtbaar. Onze excuses hiervoor.
Thuishulp: welke varianten?
Intensieve Pedagogische Thuishulp is een invulling van het oude zo-zo-zo adagium. Het veld heeft dat beleidsvoornemen serieus genomen getuige de booming business die intensieve pedagogische thuishulp is. Die explosieve groei heeft zijn keerzijde. Hoe transparant zijn onze interventies eigenlijk? Er dreigt wildgroei aan methodieken te ontstaan waardoor de kwaliteit van de hulpverlening in het geding komt (NIZW/Collegio, 2000). We weten van elkaar niet wat er te koop is. We vinden steeds opnieuw het wiel uit en we zijn nog teveel bezig om Intensieve Pedagogische Thuishulp fragmentarisch aan te bieden in plaats van het als onderdeel te zien van een traject. Daarbij is een bijkomende uitdaging te komen tot intersectorale samenwerking. Tijd voor een werkplan Intensieve Pedagogische Thuishulp dat landelijk aangepakt kan worden.
Intensieve Pedagogische Thuishulp in perspectief Hoe kunnen we de ontwikkelingen op het gebied van IPT landelijk volgen en stimuleren? Samenhang lijkt ons nodig omdat er zoveel gebeurt op het gebied van Intensieve Pedagogische Thuishulp (IPT):
Intensieve Pedagogische Thuishulp in vogelvlucht is geschreven over de stand van zaken ten aanzien van IPT.
Er komt een landelijk congres IPT
Een functiescholing IPT is in ontwikkeling (NIZW i.s.m. Collegio en het veld). Voorafgaand aan het projectvoorstel voor de opleiding zijn twee onderzoeken uitgevoerd).
Er is een onderzoeksgroep bezig om verschillende modulen systematisch te onderzoeken naar resultaat (IAG-initiatief).
Daarnaast vragen veel instellingen om advies bij het inzetten van trajectmatige hulpverlening. Instellingen zijn op zoek naar hulpverleningsvarianten die naadloos op elkaar aansluiten en onderdeel uitmaken van een continuüm van lichte preventieve ondersteuning tot intensieve dagelijkse begeleiding.
Doelstelling Collegio
Collegio stelt zich ten doel innovatie van IPT in perspectief te zetten.
Activiteiten in dit kader zijn:
Verzamelen van best practises
Formuleren format
Drie pilotlocaties
Landelijke verspreiding en implementatie van IPT in perspectief
De drie pilot locaties experimenteren met IPT als breed aanbod, variërend van licht preventieve interventies tot intensief curatieve methoden.
Collegio ondersteunt op instellingsniveau bij het samenstellen van dit continuüm. Daarnaast beoogt Collegio de drie pilots in contact met elkaar te brengen, zodat tevens ervaring wordt opgedaan met IPT innovaties in samenhang. Good practices opgedaan in de drie pilots kunnen in een later stadium landelijk verspreid worden.
Idealiter kunnen instellingen na afloop van een dergelijk traject zeggen:
Wij volgen een kwalitatief hoogstaande en gecertificeerde opleiding,
Er is een implementatiewijzer zowel op metamethodisch, als op methodisch als op organisatorisch niveau, ,
Inzichtelijk is wat onze activiteiten ten aanzien van IPT opleveren, met andere woorden het effect en de kwaliteit van ons handelen is transparant.
Als u advies vraagt t.a.v. IPT in perspectief, werken wij aan de hand van een meta-methodische invalshoek, een methodische invalshoek, een educatieve invalshoek en een organisatorische invalshoek. Het voert te ver deze uitwerking in dit artikel op te nemen. Graag horen we van u of u belangstelling heeft om deel te nemen als pilotlocatie, dan wel mee te denken in de vorm van een klankbordgroep. Wij zijn benieuwd naar uw ervaringen en wensen op dit gebied.
Eén van de tot nu toe binnen gekomen reacties willen we u niet besparen: De periode dat we elkaar de tent uit concurreerden moet maar eens voorbij zijn. Het wordt nu tijd om de handen in elkaar te slaan en een mooi samenhangend aanbod te maken!
Jeugdhulp Thuis in Rotterdam is een mooi voorbeeld van een samenhangend aanbod.
Wilt u meer informatie over Intensieve Pedagogische Thuishulp in perspectief, neem dan contact op met:
Herma Ooms
Tel: 030 – 232 30 75
e-mail Herma Ooms
of
Mirte Loeffen
Tel: 030 – 232 30 76
e-mail Mirte Loeffen
